Teknoloji devleri, yapay zekâ veri merkezlerinde su kullanımını azaltabileceklerini iddia ediyor

Veri merkezlerinin tükettiği su ve elektrik miktarı, Amerika Birleşik Devletlerionda kamuoyunda giderek artan bir öfke yaratıyor. Milyarlarca dolar yatırım yapan teknoloji devleri ise en azından su sorununun çözülebileceğini söylüyor.

Veri merkezleri, interneti ve giderek artan biçimde yapay zekâyı çalıştıran bilgisayar sunucularıyla dolu dev depolar.

Bu bilgisayarlar ısınma yaratıyor ve onları soğuk tutmak büyük miktarda su gerektirebiliyor.

Danışmanlık şirketi Rystad Energyoye göre, veri merkezleri dünya genelinde 2025 yılında soğutma için 222 milyar litre (59 milyar galon) su tüketti.

Tüketimi azaltmaya yönelik önlemler alınmazsa, bu miktar 2030aa kadar neredeyse üç katına çıkarak 644 milyar litreye ulaşabilir, diye tahmin ediyor Rystad. Şirket, su kullanımını kısmaya yönelik adımların artışı yüzde 100ün altında tutabileceğini belirtiyor.

ABDli çip üreticisi Nvidia, haziranda yayımladığı bir raporda, DSX adı verilen en yeni yapay zekâ veri merkezi tasarım ve yönetim sistemiyle bazı tesislerde su tüketiminin neredeyse tamamen ortadan kaldırılabileceğini bildirdi.

Bu iddialı bir söylem; sektör ise bunu hayata geçirme konusunda giderek artan bir baskı altında.

Nvidianın sistemi, sıvının doğrudan sunucuların içinden ve 80°Cnin (176°F) üzerine çıkabilen yongalara olabildiğince yakın bir noktadan geçtiği kapalı devre bir soğutma yöntemi kullanıyor.

Ancak su tüketimini azaltmanın bir bedeli var.

Yapay zekâ ve veri merkezleri üzerine bağımsız araştırmalar yapan Andy Masley, "Sıcaklığı kontrol etmek için kullanılan su miktarı ile enerji miktarı arasında oldukça doğrudan bir denge ilişkisi var" dedi.

Daha az su kullanmak genellikle daha fazla elektrik gerektiriyor; çünkü kapalı borularda dolaşan sıvının yine de soğutulması gerekiyor ve bu çoğu zaman üzerine hava üflenerek yapılıyor.

Nvidia, sıvının sunuculara 45°C gibi olağandan daha yüksek bir sıcaklıkta girmesine izin vererek bunların bir kısmını aşmayı başarıyor.

Veri merkezlerini belgelendiren Uptime Institutea göre, diğer çoğu kapalı devre sistem 2024te yaklaşık 32°Cde çalışıyordu.

Nvidia, suyu daha sıcak başlatarak yıl boyunca soğutulmuş hava pompalamaya ihtiyaç duymuyor.

Nvidianın sürdürülebilirlikten sorumlu yöneticisi Josh Parker, "Havayı dolaştıran basit vantilatörler" çoğu zaman yeterli oluyor, ancak kimi zaman farklı yöntemlerin bir arada kullanılması gerektiğini söyledi.

Aşırı sıcak iklimlerdeki tesislerde ya da sıcak hava dalgaları sırasında, soğutulmuş hava ya da buharlaşmalı soğutma yöntemlerine hâlâ ihtiyaç duyulabiliyor.

Su kullanımı üzerinde kamuoyu baskısı

Microsoft, Amazon Web Services (AWS) ve Meta, AFPye yaptıkları açıklamada artık net bir su kaybına yol açmadığını söyledikleri kapalı devre soğutma sistemleri kullandıklarını belirtti.

Dünyanın en büyük bulut bilişim şirketlerinden ikisi olan Microsoft ve AWS, veri merkezi operasyonlarını genişlettikleri için 2022 ile 2025 arasında toplamda daha fazla su kullandı.

Ancak son sürdürülebilirlik raporlarına göre, su kullanım verimlilikleri Microsoftta yüzde 25, AWSde ise yüzde 37 oranında arttı.

Şirketlerin çevresel, sosyal ve yönetişim çalışmalarını nasıl raporladığını belirleyen sektör çapında bir standart bulunmadığı için karşılaştırma yapmak zor.

Elon Musknın yapay zekâ şirketi xAIyi satın aldıktan sonra büyük bir veri merkezi işletmecisine dönüşen SpaceX, bugüne kadar hiç ESG raporu yayımlamadı.

Derecelendirme kuruluşu MSCI, haziran ayında SpaceXe en düşük ESG notunu verdi.

California Üniversitesi Riverside kampüsünden mühendislik profesörü Shaolei Ren, "Su genellikle elektriğe kıyasla çok daha ucuz olduğu için" şirketlerin yalnızca maliyet gerekçesiyle su kullanımını azaltmak için pek teşviki olmadığını söyledi.

"Yine de bazı teşvikler var," diyen Ren, bunların ABD genelinde veri merkezlerine yönelik muhalefet arttıkça daha çok halkla ilişkiler kaygıları tarafından şekillendiğini ekledi.

Bir diğer sorun, daha az su tüketen yeni teknolojilerle eski veri merkezlerini yenilemenin maliyeti.

Ancak Rystad Energyde veri merkezleri ve hidrojen üzerine araştırmaları yöneten Minh K. Leye göre, eski tesisler genellikle bugün inşa edilen dev veri merkezlerine kıyasla daha küçük ve daha az güçlü, bu da zaten daha az soğutma gerektirdikleri anlamına geliyor.

Veri merkezlerinin doğrudan kullandığı su, toplam çevresel ayak izlerinin yalnızca bir bölümünü oluşturuyor.

Onları çalıştıran elektriğin üretilmesi ve çip ile sunucularının imal edilmesi için de suya ihtiyaç var.

ABDde bu dolaylı su kullanımı, veri merkezlerinin doğrudan tükettiği miktarın iki katına çıkabiliyor.