Hedge fonlar Fransız borcu üzerinde spekülasyonu artırıyor: Yeni bir kriz kapıda mı?

YAYINLAMA 12 Eylül 2026 15:13

GÜNCELLEME 12 Eylül 2026 15:17

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

Fransa’nın kamu borcu, ülke milli gelirinin yüzde 117’sine ulaşarak Avrupa’nın en yüksek borçluluk oranlarından birini oluşturdu. Bu süreçte borcun yatırımcı profilinde de dikkat çekici bir kayma yaşandı. Geleneksel ve istikrarlı yatırımcılar olan kamu kurumları, bankalar, sigortacılar ve emeklilik fonlarının payı gerilerken; yerini daha agresif işlem yapan hedge fonlar aldı. Fransa Merkez Bankası, piyasada daha az istikrarlı aktörlerin ağırlığının artması konusunda kritik uyarılarda bulundu. Sigortacı ve emeklilik fonlarının Fransız borç senetlerindeki payı 2021’in ilk çeyreğinde yüzde 16,8 iken, 2025’in son çeyreğinde yüzde 12,9’a kadar düştü.

Cayman Adaları merkezli dev hacim

Hedge fonlar, Fransız borcunu satan bankalara iletilen haftalık taleplerin yarısından fazlasını oluşturur hale geldi. Sadece Cayman Adaları merkezli finans kuruluşlarının Haziran 2025 itibarıyla ellerinde tuttuğu Fransız tahvili miktarı 55 milyar avroya ulaştı. 2008 krizinin ardından bankaların daha fazla sermaye tutma zorunluluğu nedeniyle hareket alanlarının daralması, piyasadaki bu boşluğu daha hafif düzenlemelere tabi olan hedge fonların doldurmasına yol açtı. Avrupa devlet tahvili işlemlerinde hedge fonların payı 2018’de yüzde 26 seviyesindeyken, 2023’te en az yüzde 56’ya yükseldi. Benzer bir eğilim ABD’de de görüldü; fonların ABD Hazine tahvillerindeki payı Eylül 2023’teki yüzde 4,5 seviyesinden Eylül 2025’te yüzde 8,5’e çıktı.

Kaldıraçlı işlemler ve kriz riski

Hedge fonlar, kısa vadeli tahviller ile vadeli işlem sözleşmeleri arasındaki küçük fiyat farklarını değerlendirmek için kısa vadeli banka kredileri kullanarak kaldıraçlı işlemler yapıyor. Bu sayede öz sermayelerinin çok üzerinde devasa pozisyonlar alabiliyorlar. Bu durum normal koşullarda piyasaya likidite sağlasa da, faizlerin yükselmesi veya piyasa koşullarının tersine dönmesi halinde büyük bir tehlike barındırıyor. Ek teminat talepleriyle karşılaşan fonların ellerindeki tahvilleri hızla ve toplu halde satışa çıkarması, borçlanma faizlerini tırmandırarak bir likidite krizini devletlerin finansman krizine dönüştürebilir. Nitekim Mart 2020’de fonların 172 milyar dolarlık ABD tahvilini bir anda satması üzerine Federal Rezerv piyasaya trilyonlarca dolar aktarmak zorunda kalmıştı.

Merkez bankalarından sıkı kural talebi

Federal Rezerv verilerine göre, spekülatif risklerin yaklaşık 50 hedge fonda yoğunlaştığı ve bu fonların toplam piyasa faaliyetinin yüzde 90’ını gerçekleştirdiği belirtiliyor. Bu durum karşısında Kanada Merkez Bankası ve Avrupa Sistemik Risk Kurulu risklere karşı daha sıkı önlemler alınmasını talep ederken, İngiltere spekülasyon amacıyla kullanılan borçlanmayı kısıtlayacak yeni kurallar hazırlıyor. Ancak hedge fonların büyük bölümünün Avrupa dışındaki finans merkezlerinde bulunması, düzenleyici kurumların doğrudan müdahalesini zorlaştırıyor.