Taşımacılıkta yakıt baskısı navlunları yukarı çekiyor

Taşımacılıkta yakıt baskısı navlunları yukarı çekiyor

Mersin Vapur Donatanları ve Acenteleri Derneği Başkanı Murat Uçar, küresel ortalama VLSFO fiyatının 875 dolar seviyesinden 940 dolara yükseldiğini ve artan yakıt maliyetlerinin navlunlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturduğunu söyledi. Uçar, jeopolitik risklerin deniz taşımacılığı maliyetlerini artırdığını belirtti.

25 Eylül 2026 00:00 25 Eylül 2026 00:06 Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!

Fahriye K. ŞENYURT

Deniz taşımacılığında ya­kıt maliyetleri yeniden önemli bir baskı unsuru haline gelirken, küresel ortala­ma VLSFO fiyatı kısa sürede ton başına yaklaşık 940 dolara yük­seldi. Mersin Vapur Donatanla­rı ve Acenteleri Derneği Başkanı Murat Uçar, eylül ayının başında yaklaşık 875 dolar olan VLSFO fiyatının kısa sürede yüzde 8 ci­varında arttığını belirterek, özel­likle uzun mesafeli sefer yapan gemilerde maliyetlerin ciddi şe­kilde yükseldiğini ifade etti.

Uçar, geminin tipine göre değişmekle birlikte yakıt giderlerinin toplam operasyon maliyetinin yaklaşık yüzde 40-50’sini oluşturduğunu, bazı büyük konteyner gemilerin­de bu oranın yüzde 50’nin üzerine çıkabildiğini söyledi.

Ton başına yakıtta yaşanan her 100 dolarlık artışın, yük­sek tüketimli gemiler açısından önemli bir maliyet artışı yarat­tığını belirten Uçar, bu baskı­nın navlunlara da yansıyabile­ceğini kaydetti.

Yakıt fiyatında­ki artışın navluna aynı oranda yansımadığını vurgulayan Uçar, yakıt fiyatında yüzde 20'lik ar­tışın, yakıtın operasyon maliye­tindeki payı yüzde 40-50 kabul edildiğinde toplam operasyon maliyetini kabaca yüzde 8-10 artırabileceğini söyledi. Bunun ne kadarının navluna yansıya­cağının ise arz-talep koşulları­na bağlı olduğunu belirtti. Uçar, 2026 yılında bazı hatlarda ya­kıt ek ücretlerinin devreye alın­dığını, MSC’nin mart ayında Akdeniz’den bazı güzergâhlara konteyner başına 30-50 dolar arasında acil yakıt ek ücreti uy­guladığını hatırlattı.

Mersin’in rekabetinde toplam lojistik maliyet belirleyici

Akaryakıt fiyatlarındaki yük­selişin yalnızca Mersin’i değil, Akdeniz’deki liman ve hatla­rın tamamını etkilediğini ifade eden Uçar, Mersin’in rekabet gücünün korunmasında toplam lojistik maliyetin önem taşıdı­ğını söyledi. Mersin’in güçlü bir hinterlanda sahip olduğunu be­lirten Uçar, deniz navlununun yanı sıra kara ve demiryolu ta­şımacılığı, liman hizmetleri ve elleçleme maliyetlerinin bir­likte değerlendirilmesi gerek­tiğini vurguladı.

Navlunlardaki yükselişin ihracatçı ve ithalat­çıların maliyetlerine doğrudan yansıdığını dile getiren Uçar, 40 feet bir konteynerde 200 dolar­lık navlun artışının konteyner başına 200 dolarlık ilave mali­yet anlamına geldiğini söyle­di. Uçar, düşük birim değerli ve taşıma maliyetinin ürün fiya­tındaki payının yüksek olduğu ürünlerde etkinin daha belirgin hissedileceğine dikkat çekti.

Murat Uçar, Mersin Lima­nı’nın güçlü bir üretim ve dış ti­caret hinterlandına sahip oldu­ğunu belirterek, “Güçlü bir üre­tim ve dış ticaret hinterlandına sahip olan Mersin Limanı’nın, kısa dönemli dalgalanmala­ra rağmen bölge ticaretinde­ki ağırlığını koruduğunu dü­şünüyorum. Küresel kuru yük piyasasında da hareketlilik yük­sek. Baltic Dry Index, 18 Eylül 2026’da 3 bin 370 puan seviye­sine yükseldi. Eylül başında ise 3 bin 157 puan seviyesindeydi. Bu dönemde yaklaşık yüzde 7’lik bir yükseliş yaşandı. Dolayısıyla yalnızca yakıt maliyetlerine ba­karak deniz taşımacılığında tale­bin zayıfladığını söylemek doğru olmaz” açıklamasında bulundu.

Jeopolitik riskler maliyetleri artırıyor

Yakıtın yanı sıra liman hiz­metleri, personel, bakım-ona­rım, sigorta ve finansman gi­derlerinin de sektörün temel maliyet kalemleri arasında yer aldığını söyleyen Uçar, savaş ris­ki ve buna bağlı sigorta maliyet­lerinin de önem kazandığını be­lirtti.

Emisyon azaltımına yöne­lik yatırımların da armatörler açısından giderek daha önemli bir maliyet kalemi haline geldi­ğini ifade etti. Jeopolitik geliş­melerin navlun ve transit sü­relerine doğrudan yansıdığını belirten Uçar, güzergâh değişik­liklerinin gemilerin sefer süresi­ni ve yakıt tüketimini artırdığını söyledi. Uçar, “17 Eylül itibarıy­la Çin-ABD Doğu Yakası hattın­da 40 feet konteyner spot nav­lunu yaklaşık 10 bin 948 dolar seviyesine çıktı.

Shanghai-New York hattında ise haftalık artış yüzde 7 olarak açıklandı. Mer­sin’in transit ticaret ve aktarma merkezi olma potansiyeli bu­lunuyor. Ancak bunun için yal­nızca navlunların düşük olması yeterli değil. Liman maliyeti, el­leçleme, transit süre, kara ve de­miryolu bağlantıları, gümrük iş­lemleri ve deniz navlununu bir­likte değerlendirmek gerekiyor. Mersin bu zincirin bütününde rekabetçi olabildiği ölçüde Doğu Akdeniz’deki transit ve aktarma payını artırabilir” dedi.

Navlunlarda yukarı yönlü baskı sürebilir

Önümüzdeki aylarda mali­yetlerin yüksek ve dalgalı sey­retmesini beklediklerini dile getiren Uçar, konuşmasını şöy­le sürdürdü: “VLSFO’nun yak­laşık 940 dolar/ton seviyesinde bulunması ve Brent petrolün ey­lül ortasında 100-110 dolar/va­ril bandına çıkması sektör açı­sından ciddi bir maliyet baskı­sı yaratıyor. Jeopolitik risklerin devam etmesi halinde yakıt, si­gorta ve sefer süreleri üzerin­den ilave maliyetler oluşabi­lir. Önümüzdeki dönemde nav­lunlarda yukarı yönlü baskının sürmesini, ancak bu artışın tüm hatlarda aynı oranda gerçekleş­memesini bekliyoruz. Yakıt fi­yatları ve bölgedeki güvenlik ko­şulları navlunların seyrinde be­lirleyici olacaktır.”

Kaynak: DÜNYA - MERSİN