AIIB, Doha toplantısında küresel altyapı finansman açığını kapatma taahhüdünü yineliyor

Asya Altyapı Yatırım Bankası’nın (AIIB) yıllık toplantısının 11’incisi, sürdürülebilir kalkınmanın en kritik sorularından birini ele alıyor: geleceğin altyapısı nasıl finanse edilecek ve hizmet ettiği topluluklara gerçekten nasıl fayda sağlayacak?

Pekin merkezli bankanın başkanı olarak ilk yıllık toplantısında konuşan Zou Jiayi, AIIB’nin yıllık finansmanını 2030’a kadar kabaca iki katına çıkararak yaklaşık 17,6 milyar avroya ulaştırmayı hedeflediğini, bunun için de en fazla katma değer yaratabileceğine inandığı alanlara odaklanacağını söyledi.

“İklim direncini, yenilenebilir enerjiyi, dijital dönüşümü, bölgesel bağlantısallığı, doğa korumayı ve insan odaklı kalkınmayı destekleyen altyapıya odaklanacağız. Modern teknolojiden yararlanacak, özel sermayeyi harekete geçireceğiz. Etki yaratmanın yolu yenilikten geçiyor” dedi.

2025 yılında AIIB, 57 proje için 9,4 milyar avroluk finansmanı onayladı; onaylanan finansmanın yüzde 71’i, bankanın hedefini aşarak iklim açısından olumlu sonuçları destekledi. Kurum ayrıca 4,3 milyar avro tutarında özel sermayeyi de mobilize etti.

Çok taraflılıktan güç almak

AIIB, küresel altyapı projelerine yatırım çabalarının parçası olarak diğer çok taraflı kalkınma bankalarıyla güçlerini birleştirdi.

Banka, Dünya Bankası, Asya Kalkınma Bankası, Afrika Kalkınma Bankası ve Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası ile eş-finansman anlaşmaları imzaladı; bunun yanı sıra farklı bölgelerde faaliyet gösteren büyük bankacılık kurumlarıyla da çalışıyor.

2024 sonunda AIIB’nin onayladığı 303 projenin 131’i diğer çok taraflı kalkınma bankalarıyla birlikte finanse edilmişti.

Kaynakları bir araya getirmek ve uzmanlığı paylaşmak üzere tasarlanan bu model, küresel ticaretin gitgide daha parçalı hale geldiği, kesintiye uğradığı ve artan korumacılık nedeniyle baskı altında kaldığı bir dönemde daha da önem kazandı.

AIIB için işbirliği, bankanın misyonunun merkezinde yer almaya devam ediyor.

“İşbirliği aynı zamanda altyapının özünde var. Altyapı bağlantılar kurar ve bunu inşa etmek, sınırlar, kurumlar ve piyasalar arasında işbirliği gerektirir” diye ekledi Zou.

Katar’ın rolü

Ev sahibi ülke ve AIIB’nin kurucu üyelerinden biri olan Katar, kendisini bu çabanın ayrılmaz bir parçası olarak görüyor.

Katar Maliye Bakanı Ali bin Ahmed Al Kuwari, bölgesel sarsıntıların yarattığı belirsizliğe rağmen, Körfez ülkesinin AIIB’nin hedeflerini ilerletme konusundaki kararlılığını yineledi.

“Katar bu tartışmalara, kurucu bir hissedar, Asya’da ve ötesinde altyapıya yatırım yapan bir ülke ve bu yıl dirençli altyapının ne kadar önemli olduğunu bizzat tecrübe etmiş bir devlet olarak geliyor” dedi.

Katar, 2015’te AIIB’nin kurucu üyeleri arasında yer aldı; o tarihten bu yana kurum, dünyada 111 onaylı üyeye ulaştı. Banka bugün 100 milyar dolar sermayeli bir çok taraflı kalkınma bankası konumunda ve yetki alanı Asya’nın ötesine uzanıyor.

Kalıcı etki yaratmak

Katar’ın katkısı, AIIB içindeki konumunun ötesine geçiyor. Ülke, Katar Kalkınma Fonu (QFFD) aracılığıyla kalkınma yardımını uzun vadeli yatırımlarla birleştirmeyi hedefliyor; dünyanın farklı yerlerinde altyapı, sağlık ve eğitim projelerini destekliyor.

QFFD’ye göre AIIB gibi kurumlar, ortaklıklar kurmaya, eş-yatırım fırsatlarını belirlemeye ve sürdürülebilir kalkınma için kullanılabilir sermayeyi artırmaya yardımcı olabilir. Fonun daha geniş stratejisi ise, toplulukların hibe kaynaklarını kullanarak kendileri için kendi kendini döndüren bir yatırım döngüsü oluşturmalarını sağlamak.

“Onları, kalkınmanın paydaşı olmaya ve hibelerden kredilere, yatırımlara geçerek büyümelerine, gelir elde etmelerine ve daha sürdürülebilir bir yaşama kavuşmalarına güçlendirmek istiyoruz. Bu da nihayetinde başkalarının yaşamlarının gelişmesine katkı sağlıyor” dedi Katar Kalkınma Fonu Yatırım Departmanı müdür yardımcısı Noora Khalid Mohammed.

Altyapı sahada

Endonezya’dan Maldivler’e, Türkiye’den Mısır ve Özbekistan’a uzanan coğrafyada AIIB’nin stratejisi, ulaşım, enerji, sağlık, dijital bağlantısallık ve iklim direnci alanlarını kapsayan projelerle hayata geçiriliyor.

Yalnızca 2025 yılında banka, Fildişi Sahili’nde iklim dirençli yolların inşasından Kazakistan’daki kamu-özel ortaklığı hastanesine ve Kamboçya’da iklime uyumlu su yönetimi projelerine kadar uzanan geniş bir yelpazede projelerin finansmanını onayladı.

Bankanın yıllık toplantısının 12. edisyonu gelecek yıl Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de yapılacak. Orta Asya ülkesi, demiryolu ve güneş enerjisi girişimleri de dahil olmak üzere yeşil enerji ve diğer altyapı projeleri konusunda AIIB ile hâlihazırda birlikte çalışıyor.

Küresel kalkınmanın aynı hızda ilerlemesini sağlamak için her yıl hâlâ trilyonlarca dolara ihtiyaç duyulduğu bir dünyada, hem çözüm hem de asıl güçlük, geleceğin altyapısını inşa etmek için gerekli sermayenin kilidini açabilmekte yatıyor.