Türkiye’nin de yer aldığı 22 ülkeli yeni araştırma, konut maliyetlerinin yalnız kira ve kredi taksitlerinden ibaret olmadığını gösterdi. Her dört kişiden üçü barınma giderlerini karşılamak için en az bir harcamasını kısmak zorunda kaldı.
Murat Ali Oral 06 Ekim 2026 13:59 06 Ekim 2026 14:09 Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!
30 binden fazla kişiye soruldu
Konut maliyetleri dünyanın farklı bölgelerinde hane bütçelerini sıkıştırırken, yeni bir araştırma barınmanın görünmeyen faturasını ortaya koydu. Habitat for Humanity International tarafından hazırlanan çalışma, Türkiye dahil 22 ülkede 30 bin 758 kişinin görüşlerine dayanıyor. Araştırma 10 Nisan-30 Haziran tarihleri arasında gerçekleştirildi.
Çalışmada yalnız kira, konut kredisi veya ev fiyatları değil; insanların bir evde kalabilmek için başka hangi ihtiyaçlarından vazgeçtikleri de incelendi. Türkiye araştırmaya dahil olsa da kamuya açıklanan ana oranların büyük bölümü 22 ülkenin toplam sonuçlarını gösteriyor.
Her dört kişiden üçü başka bir gideri kıstı
Araştırmanın en çarpıcı sonucu, konut maliyetlerinin hane bütçesinin diğer kalemlerini doğrudan sıkıştırması oldu. Katılımcıların yüzde 75’i son bir yılda barınma giderlerini karşılayabilmek için en az bir başka harcamasını azalttığını bildirdi.
Baskı düşük gelir grubunda daha da artıyor. Bu grupta oran yüzde 85’e çıkarken, güvencesiz veya kayıt dışı barınma koşullarında yaşayanlarda yüzde 89’a ulaşıyor. Z ve Y kuşağında ise katılımcıların yüzde 81’i en az bir harcamadan fedakârlık yaptığını söylüyor.
İlk kesinti mutfaktan geldi
Konut için yapılan fedakârlık temel ihtiyaçlara kadar ulaşıyor. Araştırmaya katılanların yüzde 33’ü, barınma giderlerini ödeyebilmek amacıyla gıda ve market harcamalarını azalttığını belirtti.
Bu sonuç konut maliyetlerindeki artışın yalnız gayrimenkul piyasasıyla sınırlı kalmadığını gösteriyor. Kira veya konut ödemesi yükseldiğinde haneler çoğu zaman bütçenin daha esnek görünen bölümlerine yöneliyor. Ancak araştırmaya göre kesintinin üç kişiden birinde doğrudan gıdaya ulaşması, barınma baskısının temel yaşam giderlerine taşındığını ortaya koyuyor.
Birikimler de konut için kullanılıyor
Bütçe yetmediğinde ikinci savunma hattı birikimler oluyor. Katılımcıların yüzde 32’si konut giderlerini karşılamak için tasarruflarına veya acil durum için ayırdığı paraya başvurduğunu söyledi.
Bu durum yalnız bugünkü harcamaları değil, hanelerin gelecekte karşılaşabileceği beklenmedik giderlere karşı mali dayanıklılığını da etkiliyor. Bir başka dikkat çekici sonuç ise ek işte görüldü. Katılımcıların yüzde 31’i barınma maliyetlerini karşılayabilmek için daha fazla çalıştığını veya ek iş üstlendiğini belirtti.
Sağlık harcaması bile erteleniyor
Konut baskısının ulaştığı bir başka alan sağlık oldu. Araştırmada her 100 kişiden 13’ü, barınma giderlerini karşılamak için sağlık hizmetini ertelediğini veya sağlık harcamasından kaçındığını ifade etti.
Kiracılardaki sağlık endişesi de ev sahiplerinden daha yüksek çıktı. Kiracıların yüzde 28’i mevcut konut koşullarının sağlıklarını olumsuz etkileyebileceğini düşünürken, ev sahiplerinde bu oran yüzde 19 oldu. Buna karşılık katılımcıların yüzde 89’u güvenli ve istikrarlı bir evin ruh sağlığı açısından önemli olduğunu düşünüyor.
Ev artık en büyük stres kaynaklarından biri
Barınma sorunu yalnız bütçede değil, insanların günlük yaşamında da baskı yaratıyor. Araştırmaya katılanların yüzde 35’i mevcut konut durumunun hayatlarındaki en büyük stres kaynaklarından biri olduğunu söyledi.
Bu oran güvencesiz barınma koşullarında yaşayan kişilerde yüzde 64’e kadar yükseliyor. Z ve Y kuşağında ise yüzde 39 seviyesinde bulunuyor. Araştırma böylece konut maliyetlerinin kira veya kredi ödemesiyle bitmediğine; çalışma düzeninden ruh sağlığına kadar uzanan daha geniş bir maliyet yarattığına işaret ediyor.
Ev pahalılaştıkça aile planı erteleniyor
Konut maliyetlerinin etkilediği konulardan biri de aile kurma kararı. Katılımcıların yüzde 56’sı barınma giderlerinin aile kurmayı düşünmeyi zorlaştırdığını belirtti.
Genç kuşaklarda bu baskı daha belirgin. Z ve Y kuşağında oran yüzde 62’ye yükselirken daha ileri yaş gruplarında yüzde 46 olarak ölçüldü. Sonuçlar, uygun konuta erişimin yalnız bugünkü yaşam standardını değil, evlilik ve çocuk sahibi olma gibi uzun vadeli kararların takvimini de etkileyebildiğini gösteriyor.
Çocuklar için ayrılan imkanlar da daralıyor
Konut maliyetlerinin aileler üzerindeki etkisi çocuklara kadar uzanıyor. Araştırmadaki ebeveyn ve velilerin yüzde 58’i, yüksek barınma giderlerinin çocuklarına sağlayabilecekleri fırsatları sınırladığından endişe ediyor.
Kiracılarda bu kaygı daha yüksek. Çocuğu bulunan kiracıların yüzde 68’i konut maliyetlerinin çocukları için yaratabilecekleri imkanları daralttığını söylerken, ev sahiplerinde oran yüzde 54 seviyesinde bulunuyor. Böylece barınma giderleri eğitimden sosyal imkanlara kadar başka harcamalar üzerinde de baskı yaratabiliyor.
Tek bir masraf evi kaybetme riski yaratabiliyor
Hanelerin bütçesinde güvenlik marjı da oldukça dar. Araştırmaya katılanların yüzde 48’i, beklenmedik tek bir mali sorun yaşanmasının mevcut evlerinde kalabilme imkanlarını tehdit edebileceğini söyledi.
Daha ucuz konuta yönelmenin de başka bir bedeli bulunuyor. Katılımcıların yüzde 40’ı daha güvenli seçenekleri karşılayamadığı için konut konusunda belirli ölçüde güvenlik riski kabul etmek zorunda kaldığını belirtti. Böylece fiyat ile güvenlik arasında doğrudan bir tercih baskısı ortaya çıkıyor.
Ev sahibi olma umudu bazı ülkelerde hızla azalıyor
Araştırma, henüz evi olmayanların geleceğe ilişkin beklentilerinde de önemli farklar bulunduğunu gösterdi. Küresel ölçekte ev sahibi olmayanların yüzde 23’ü yaşamları boyunca bir eve sahip olamayacağını düşünüyor.
Bu oran Kanada’da yüzde 56’ya kadar çıkıyor. ABD’de ise ev sahibi olmayanların yüzde 42’si aynı görüşte. Araştırma, konut sahipliğinin herkes için tek güvence modeli olmadığını vurgulasa da birçok kişinin ev sahipliğini uzun vadeli mali güvenlikle ilişkilendirmeye devam ettiğine dikkat çekiyor.
İklim riski konut faturasına ekleniyor
Konut meselesinde yeni baskı alanlarından biri de aşırı hava olayları. Katılımcıların yüzde 30’u önümüzdeki üç yılda aşırı sıcak, soğuk, sel veya benzeri hava olaylarının yaşadıkları yerde hayatı daha zor hale getireceğini düşünüyor.
Yüzde 18’lik bir kesim ise mevcut evinin bu tür koşullara karşı yeterli koruma sağlamadığını belirtiyor. Üstelik araştırmaya göre bazı haneler konut giderleri nedeniyle evlerini iklim risklerine karşı güçlendirmek için gerekli onarım ve iyileştirmeleri de ertelemek zorunda kalıyor.
Yüzde 56 sistemin işlemediğini düşünüyor
Araştırmanın sonundaki en geniş ortak payda, konut sistemine yönelik memnuniyetsizlik oldu. Katılımcıların yüzde 56’sı ülkelerindeki konut sisteminin bozuk olduğunu veya kendileri için işlemediğini düşünüyor.
Rapora göre insanların beklentileri yalnız daha ucuz evlerden ibaret değil. Konuta erişim, finansman imkanları, kiracı güvenliği, bakım ve onarım maliyetleri ile hanelerin kriz ortaya çıkmadan önce desteklenmesi öne çıkan başlıklar arasında. Bulgular, barınma giderlerinin artık yalnız “ev için ödenen para” değil, hanelerin hayatın başka alanlarında vazgeçtiklerinin toplamı haline geldiğini gösteriyor.
Kaynak: HABER MERKEZİ
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.