PMI verisindeki gerileme eksik yorumlanıyor

Her ay başında olduğu gibi Kasım ayına da İstanbul Sanayi Odası’nın PMI verisi ile başladık. Alışageldiğimiz üzere endeksteki gerileme bu ay da devam etti. 47,3 olarak açıklanan veri tam 31 aydır eşik değer olan 50’nin altında. Yani daralma bölgesinde. Veri açıklandığında gelen yorumların ekseriyeti bu ifadelere sahipti.

Türkiye’de sanayi aktivitesinin en anlamlı verilerinden biri olan PMI’ın yaklaşık 2,5 yıldır daralma bölgesinde olması, söylemesi kolay ancak yaşaması çok zor olan bir durum. Bu sürecin sancılarını en iyi sanayiciler bilir.

Aslına bakarsanız sanayimizdeki bu durumu tasvir edecek ifade “31 aylık gerileme” olmamalı. Çünkü PMI verisi Mart 2022’den bu yana geçen 56 ayın sadece yedisinde 50’nin üzerinde değerler alabildi. Yani sanayimizdeki olumsuz hava aslıonda, yaklaşık beş yıldır devam ediyor.

Bu denkleme bir de diğer ülkelerin performansını eklemek gerekir. Türkiye’de durum bu iken, diğer ülkelerin sanayileri büyümeye, gelişmeye devam ediyor ve aramızdaki fark hem teknoloji düzeyinde hem de üretim miktarında açılıyor.

Üzerinde durmamız gereken temel mesele, sanayideki yavaşlamanın ne kadar sürdüğü kadar, bu tablonun Türkiye ekonomisinin geleceği açısından ne ifade ettiği. Büyüme ve kalkınma çok farklı kavramlar. Büyüme bize ekonominin sayısal olarak ne kadar genişlediğini anlatır; kalkınma ise bu genişlemenin ülkeye ve topluma ne kazandırdığını gösterir. Ekonominiz büyüyebilir ancak bu büyüme insanlar arasında dengeli bir gelir dağılımına, ülkedeki altyapının gelişimine, eğitime, sağlığa, toplumsal refah ve mutluluğa dönüşmüyorsa sayısal bir ilerlemeden öteye geçemez. İşte bu noktada sanayinin gelişimi kilit bir role sahip. Çünkü sanayinin büyümesi ve günü yakalaması, ülke büyümesinin kalıcı olmasını ve büyümenin refaha dönüşmesini sağlar.

Sanayisiz büyüme, kalıcı da olamaz, dengeli de. Bunun, kalkınmaya dönüşme olasılığı düşüktür. Bu nedenle güçlü bir sanayi altyapısı, büyümenin yalnızca bugünkü hızını değil, gelecekte ne kadar sürdürülebilir olacağını da belirler.

Sanayi, diğer sektörlerle kurduğu ilişkiler sayesinde tarımdan lojistiğe, madenciliğe, ticarete, mühendislik hizmetlerine kadar geniş bir ekonomik alanı da harekete geçirir. Bu yüzden ülke olarak sanayimize dönük anahtar göstergelerdeki bozulmayı, kesinlikle sadece sanayicilerin ve bu sektörlerde istihdam edilenlerin değil; orta ve uzun vadede tüm toplumun sorunu olarak görmek zorundayız.

Yüzümüzü yeniden sanayi odaklı politikalara dönmemiz, sanayi aktivitesini teşviklerden ziyade uygun bir üretim iklimi yaratarak desteklememiz gerekiyor.