Avrupa'da doldurulması en zor işler: öğretmen, sağlık ve bilişim

Bu açıklar, gençlerin daha zorlu bir iş piyasasıyla karşı karşıya olmasına rağmen devam ediyor. OECD, genç mezunlar ile daha geniş çalışma çağındaki nüfus arasındaki işsizlik farkının incelediği ülkelerde açıldığını tespit etti. Avrupa Merkez Bankası (ECB) da, avro bölgesinde gençlerin iş bulma imkanlarının 2023'ten bu yana zayıfladığını ortaya koydu.

OECD'nin Mapping Skill Shortages in OECD Countries raporunun kapsadığı AB ülkeleri arasında ortalama olarak doldurulması en zor meslek öğretmenlik. Bunu sağlık profesyonelleri ile bilgi ve iletişim teknolojileri (ICT) profesyonelleri izliyor. Tıbbi teknisyenler ve bazı hemşirelik personeli gibi yardımcı sağlık profesyonelleri ile işletme ve idare profesyonelleri ise ilk beşi tamamlıyor.

Diğer uçta ise işçiler en kolay işe alınan grup. Ardından basit işlerde çalışanlar, yiyecek hazırlama yardımcıları, satış çalışanları ve montajcılar geliyor.

OECD'nin endeksi her ülke içinde meslekleri karşılaştırıyor. Pozitif puanlar göreli açıkları, negatif puanlar göreli fazlaları gösteriyor. Puanlar, işlerin aynı ülkedeki diğer mesleklerle karşılaştırıldığında ne kadar zor doldurulduğunu yansıtıyor; açık pozisyonları ya da eksik çalışan sayısını saymıyor. Veriler çoğu ülke için 2024 yılına ait.

Norveç, İsviçre, Türkiye ve İngiltere'nin de aralarında bulunduğu 27 Avrupa ülkesindeki eğilimler, hangi mesleklerin en sık olarak doldurulması en zor veya en kolay beş meslek arasında yer aldığını ortaya koyuyor.

Doldurulması en zor ilk beş meslek

13 ülkede öğretmenler, doldurulması en zor beş meslek arasında. Sağlık profesyonelleri ve ICT profesyonelleri ise 12'şer ülkede bu listeye giriyor. Yedi ülkede yöneticiler ilk beşe girerken, yardımcı sağlık profesyonelleri, kişisel bakım çalışanları ile işletme ve idare profesyonelleri altı ülkede ilk beş arasında yer alıyor.

Doldurulması en kolay ilk beş meslek

İşçiler, 14 ülkede doldurulması en kolay beş meslekten biri. Yiyecek hazırlama yardımcıları 12, diğer büro çalışanları 11 ülkede bu listeye giriyor. Basit işlerde çalışanlar 10 ülkede, montajcılar ise sekiz ülkede listede yer alıyor.

OECD, en yüksek ve en düşük beş puanın ötesine bakarak meslekleri, aynı ülkedeki diğer mesleklerle karşılaştırıldığında ne kadar zor doldurulduğuna göre beş kategoriye ayırıyor. Bu da sağlık, öğretmenlik ve ICT alanındaki işlerin çoğu ülkede doldurulmasının zor olduğunu gösteriyor.

Avrupa'da neden doktor ve hemşire sıkıntısı yaşanıyor?

Sağlık profesyonellerine 27 ülkenin 23'ünde ulaşmak zor. Yardımcı sağlık profesyonelleri 21 ülkede yetersiz. Sağlık alanındaki yardımcılar 21 ülkede de zor bulunuyor.

European Federation of Nurses Associations (EFN) yetkilileri Paul De Raeve ve Manuel Ballotta, Euronews Business'e, "AB ve Avrupa sağlık sistemleri bakımın ön saflarında görev yapan hemşireleri elde tutamıyor ve işe alamıyor, bu da her yerde ciddi hemşire açığına yol açıyor," dedi.

De Raeve ve Ballotta, hasta başına düşen hemşire sayısının yüksekliği, güvensiz çalışma koşulları ve yaygın ruh sağlığı sorunlarının hemşireliği daha az cazip hale getirdiğini söyledi. Ayrıca düşük ücretlere, sınırlı kariyer imkanlarına, mesleki tanınırlığın eksikliğine ve sık sık taciz ve şiddete maruz kalınmasına dikkat çektiler.

Avrupa Doktorlar Daimi Komitesi (CPME) Başkanı Dr. Ole Johan Bakke, kötüleşen çalışma koşullarına işaret etti.

CPME Başkanı Dr. Ole Johan Bakke, Euronews Business'e, "Avrupa genelinde doktorların, aşırı uzun çalışma saatleri ve artan iş yükleriyle sistematik personel eksikliklerini telafi etmesi giderek daha fazla bekleniyor. Doktorların giderek daha sık yaşadığı bir olgu olan sağlık çalışanlarına yönelik şiddet, bu sorunları daha da ağırlaştırıyor," dedi.

Bakke, bu baskıların tükenmişliğe yol açtığını ve tıbbı ömür boyu sürdürülecek bir kariyer olarak daha az cazip hale getirdiğini söyledi.

Öğretmen açığı maaşın ötesine geçiyor

Öğretmen bulmak 21 ülkede zor. Diğer altı ülkede (Almanya, Yunanistan, İtalya, Norveç, İspanya ve Türkiye) ise OECD, öğretmenliği genel olarak dengede olan bir meslek olarak sınıflandırıyor.

European Federation of Education Employers Genel Sekreteri Daniel Wisniewski, Euronews Business'e, "Öğretmen açığı artık sadece boş kadroların doldurulması meselesi olmaktan çıktı; giderek daha fazla, öğretmenlik mesleğinin uzun vadeli çekiciliği ve sürdürülebilirliğiyle ilgili hale geliyor," dedi.

Wisniewski, rekabetçi maaşların hayati olmaya devam ettiğini, ancak okullar dijital araçları benimserken, sınıfları daha kapsayıcı hale getirirken ve öğrencilerin iyi olma halinden daha fazla sorumluluk üstlenirken öğretmenlerin artan taleplerle karşı karşıya kaldığını söyledi. Öğretmenlerin ayrıca daha fazla idari iş yaptığını belirtti.

Wisniewski, öğretmen açığının arkasındaki nedenlerin maaşın çok ötesine geçtiğini, ancak rekabetçi maaşların yine de temel bir unsur olduğunu vurguladı. Okullar dijital araçları kullanmaya başladıkça, sınıfları daha kapsayıcı hale getirdikçe ve öğrencilerin iyi olma haline daha fazla odaklandıkça öğretmenliğin giderek daha karmaşık bir meslek haline geldiğini söyledi. Öğretmenlerin ayrıca giderek artan ölçüde idari yük üstlendiğini belirtti.

Wisniewski, "Öğretmenlerin çalışma koşullarının, mesleki özerkliğinin, kariyer geliştirme fırsatlarının ve okul liderliğinin kalitesinin, insanların mesleğe girip meslekte kalmasında aynı derecede önemli olduğunu kabul etmemiz gerekiyor," dedi.

Yapay zeka ICT alanındaki işlerin doldurulmasını kolaylaştıracak mı?

Bilgi ve iletişim teknolojileri (ICT) profesyonelleri ile işletme ve idare profesyonellerine 18 ülkede ulaşmak zor. OECD ekonomisti Isabel Skak Olufsen, dijitalleşmenin ICT uzmanlarına olan talebi artırdığını söyledi. Yapay zekadaki gelişmelerin ise özellikle kariyerinin başındaki pozisyonlarda bazı ICT profesyonellerine olan talebi gelecekte azaltabileceğini ekledi.

Düşük vasıflı ve rutin işler doldurulması en kolay işler

İşçiler, 21 ülkede kolay bulunuyor. Yiyecek hazırlama yardımcıları 17 ülkede, basit işlerde çalışanlar 16 ülkede yaygın. Satış çalışanları ve diğer büro çalışanları ise 15'er ülkede kolay bulunuyor.

Bazı ülkeler Avrupa genelindeki eğilimden ayrılıyor

Norveç'te işçiler, işe alınması en zor çalışanlar arasında. Oysa incelenen ülkelerin 21'inde göreli olarak kolay bulunuyorlar. Yiyecek hazırlama yardımcıları, Avrupa'nın büyük bölümünde kolay bulunmasına karşın İspanya'da işe alınması en zor grup. Fransa'da ise basit işlerde çalışanlar en zor işe alınan kesim.

Kuzey ve Batı Avrupa'daki bazı ülkeler, ICT işleriyle ilgili eğilimi tersine çeviriyor. OECD, Danimarka, Finlandiya, Almanya, Hollanda, Norveç ve İsveç'te ICT profesyonellerine yönelik iş piyasasını genel olarak dengede, Avusturya, İsviçre ve İngiltere'de ise fazlalık olarak sınıflandırıyor.

Açıklar ekonomik yapıya bağlı

Olufsen, Euronews Business'e, "En büyük açıklarla karşı karşıya kalan meslekler, çeşitli nedenlerle ülkeden ülkeye değişiyor. Belirli mesleklere olan talep, ülkelerin ekonomik yapısına bağlı," dedi.

Olufsen, büyük imalat sektörlerinin, montajcılar ve makine operatörleri dahil olmak üzere orta beceri gerektiren birçok meslekte yaşanan açıkları açıklamaya yardımcı olduğu Güney Kore ve Almanya'yı örnek gösterdi.

Olufsen, iş gücü arzının da ülkeden ülkeye değiştiğini söyledi. Öğretmenlere ve sağlık profesyonellerine nispeten iyi ödeme yapan ülkeler, bu mesleklerde daha az açıkla karşılaşabilir.

Becerilerin eşleştirilmesi ve eğitim

Avrupa İşgücü Otoritesi'nden (ELA) Sözcü Pia-Johanna Fallström, Euronews Business'e, "Avrupa'nın iş gücü açıkları giderek geçici olmaktan ziyade yapısal hale geliyor. Demografik değişim, beceri uyumsuzlukları, iş kalitesi ve sınırlı iş gücü hareketliliği bunun hepsinde rol oynuyor," dedi.

Fallström, Avrupa'nın daha iyi eğitimlere, daha iyi çalışma koşullarına sahip işlere ve çalışanların becerileriyle işverenlerin ihtiyaçlarının daha iyi eşleşmesine ihtiyaç duyduğunu söyledi. Ayrıca, fazla iş gücüne sahip ülkelerdeki çalışanların ihtiyaç duyulan yerlerde iş bulmasına yardımcı olmak için adil iş gücü hareketliliği çağrısında bulundu.

Fallström, "ELA'nın analizleri, bir ülkede açık olarak bildirilen pek çok mesleğin başka yerlerde fazlalık olabileceğini gösteriyor," diye ekledi.