İran’dan Yemen’e, Hürmüz Boğazı’ndan Kızıldeniz’e ve Doğu Akdeniz’e uzanan hat, küresel enerji ve ticaret güvenliği açısından yeniden şekilleniyor. Hürmüz’ün kapatılma tehdidi, Kızıldeniz’deki Husi müdahaleleri ve Doğu Akdeniz’deki enerji rekabeti, artık salt askerî meseleler olmaktan çıkıp ekonomik ve jeopolitik maliyet hesaplarının merkezine oturdu. Bu ortamda Doğu Akdeniz denkleminin çözümüne yönelik diplomatik ve ekonomik girişimlerin de arttığı gözleniyor.
Türkiye’nin durumu doğru okuması ve proaktif pozisyon
İstikrarsızlık ve sınır güvenliğine dayalı terör eylemlerinden uzun süre yıpranan Türkiye, 15 Temmuz 2016 sonrasında başlattığı bağımsız ve risk alan politikalarıyla bugün somut kazanımlar elde etmeye başladı. O dönemden itibaren Türkiye, bölgedeki istikrarsızlığın ana kaynakları olan Irak ve Suriye’de hem askerî hem de siyasi-ekonomik araçları bir arada kullanmayı tercih etti. Ayrılıkçı terörün (PKK ve Suriye uzantısı yapılar) durdurulması veya en azından kontrol altına alınması yönündeki süreç, bölgesel güç dengesindeki değişimle paralel ilerledi.
Rusya ve İran’ın kendi meselelerine ve asıl çatışma alanlarına dönmesi, bölgeye nüfuz eden istikrarsızlaştırıcı faaliyetleri azalttı. İran ekseninin son savaşla birlikte ciddi yara alması, Körfez ülkelerinin pozisyonlarını gözden geçirmesine ve bölgesel istikrara daha olumlu katkı sağlayacak çalışma alanlarına yönelmesine yol açtı. Daha önce Irak ve Suriye’de Türkiye’nin karşısında duran güçlere destek veren bazı Ortadoğu ülkelerinin de gerçekçi bir perspektife kaydığı görülüyor.
Türkiye bu süreçte güvenilir bir aktör olarak hem yerel unsurlar hem de bölgesel ve küresel oyuncular nezdinde netleşen bir pozisyon kazandı. Bu güvenilirlik, beraberinde yumuşak güç ve nüfuz kazanımı da getirdi; rakiplerini rahatsız etse de gerçek değişmiyor: Durumu doğru okuyup pozisyon alan ve bunu lehine geliştiren taraf her zaman önde olur.
Somut projeler: Kalkınma Yolu, tarihî hatlar ve enerji koridorları
Türkiye’nin Irak ve Suriye’deki faaliyetleri, salt güvenlik odaklı olmaktan çıkıp ekonomik ve altyapı projelerine dönüşmeye başladı.
Irak’ta Kalkınma Yolu (Development Road) projesi, Basra Körfezi’ndeki Büyük Faw Limanı’ndan başlayıp Türkiye’ye, oradan da Avrupa’ya uzanan bir lojistik ve ticaret koridoru olarak öne çıkıyor. Bu proje, hem Irak’ın ekonomik toparlanmasına hem de Türkiye’nin transit ülke konumunu güçlendirmesine hizmet ediyor. Tarihsel olarak Osmanlı döneminden kalan ticaret ve ulaşım hatlarının modern versiyonu olarak da okunabilir.
Suriye’de ise Türkiye, her türlü istikrar ve yeniden inşa çabasını destekleyen bir çizgi izliyor. Bu çerçevede, Türkiye topraklarından geçip Suriye üzerinden Suudi Arabistan’a kadar uzanan tarihî demiryolu bağlantısının (Osmanlı dönemindeki Hicaz Demiryolu ve bağlantı hatlarının ruhunu taşıyan) yeniden canlandırılması projeleri gündeme geldi. Benzer şekilde, Irak’tan Suriye’ye uzanan petrol boru hattı altyapısının (tarihte Kerkük-Baniyas/Tartus hatlarının yaşadığı kesintilerden sonra) yeniden çalıştırılması için süreçler başlatıldı. Bu adımlar, bölgedeki enerji akışını çeşitlendirirken, Türkiye’yi kritik bir enerji ve lojistik düğüm noktası hâline getirme potansiyeli taşıyor.
Hızlı değişim ve yeni denklem
Birkaç yıl öncesine kadar neredeyse çözümsüz görünen karmaşık denklemler, Trump döneminin getirdiği baskı, İran savaşının sonuçları ve bölgesel aktörlerin çıkar hesaplarının yeniden yapılmasıyla birlikte hızla değişmeye başladı. Körfez ülkelerinin yeniden pozisyon alması, vekil ağlarının zayıflaması ve devlet dışı örgütlere verilen görevlerin sınırlandırılması yönündeki çabalar, bölgeye uzun zamandır hâkim olan “sürekli kriz” atmosferini kırmaya aday görünüyor.
Türkiye’nin 15 Temmuz sonrasında bölgenin tamamında değişim yaratmak için gösterdiği gayret, o dönemde riskli gibi görünse de bugün faydalı sonuçlar vermeye başladı. İstikrarsızlığın önlenmesinde Irak ve Suriye’nin merkezi önemi bir kez daha teyit edildi. Ayrılıkçı terörün durdurulması yönündeki gelişmeler, sınır güvenliğini güçlendirirken ekonomik projelerin önünü açtı.
Sonuç olarak, Ortadoğu’da artık “zafer” değil, durum değişikliği ve pozisyon kazanımı dönemi yaşanıyor. Türkiye, bu değişimi doğru okuyan, proaktif davranan ve güvenilirliğini artıran ülke olarak hem güvenlik hem de ekonomik alanda somut kazanımlar elde etme aşamasına geçti. Rakiplerin rahatsızlığı doğal; ancak pozisyonunu alan ve bunu projelere dönüştüren taraf, uzun vadede önde olmaya devam edecektir.
Bu süreç, klasik jeopolitik rekabetin ötesinde, enerji koridorları, lojistik hatlar ve bölgesel istikrarın yeniden tanımlandığı bir dönemin habercisidir. Türkiye’nin bu dönemde attığı adımlar, hem millî güvenlik hem de ekonomik gelecek açısından stratejik bir birikim oluşturmaktadır.
*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independentturkish
Hakkında daha ayrıntılı: ORTADOĞUTürkiyekalkınma yoluGürsel Tokmakoğlu
DAHA FAZLA HABER OKU
İbrahim Beyazoğlu Preveze, Urla, İthaka, Salamis ve Halkida: Bürokrasi yaratıcılığa engel mi?
Hasan Kanaatlı Allah geleceği bilir mi?
Hasan Köse Türkiye'de hukuki reformların önündeki zihniyet sorunları (5)
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.