Bir zamanlar en değerli ihracat ürünüydü, eski ihtişamını kaybeden sektöre yeni çalışan bulunamıyor

AFP

Asırlardır zenginlik ve asaletin sembolü olarak dünya çapında rağbet gören kaşmir halı endüstrisi, günümüzde üretim ve istihdamda yaşanan düşüşlerden dolayı büyük bir çöküşün eşiğinde.

Geçmişte savaşlar ve politik isyanlar gibi çalkantılı dönemleri atlatmış olsa da, ünlü el dokuması kaşmir halıların ticareti, günümüzde genç nesillerin bu zahmetli zanaatı terk etmesiyle birlikte istikaralı bir düşüşle karşı karşıya.

Yüzyıllar boyunca, ustalar tarafından dut ipeğinden veya saf koyun yününden dokunan eserler, dünyanın dört bir yanındaki imparatorluk saraylarını, müzeleri ve lüks evleri süslemişti.

Doğal renklerle boyanmış el yapımı iplikler, tasarımın karmaşıklığına bağlı olarak inç kare başına 300 ila birkaç bin düğüm arasında değişen sıklıkta el tezgahlarında dokunuyor.

SAVAŞLAR TİCARETE SON DARBEYİ VURDU

1980'lere kadar halılar Keşmir bölgesinin en önemli ihracat ürünüydü, ancak o zamandan beri hacimler sürekli olarak azalırken, Ukrayna ve Orta Doğu'daki savaşlar da ticarete son darbeyi vurdu.

78 yaşındaki dokumacı Beşir Ahmed, AFP'ye verdiği demeçte, "Bunu görmek beni üzüyor. Daha fazla genç bu mesleği öğrenseydi, bundan geçimlerini sağlayabilirlerdi." dedi.

Ancak uzun çalışma saatleri, düşük ücretler ve değişen beklentiler, Keşmirli gençleri bu meslekten giderek daha fazla uzaklaştırdı.

Günümüzde bu sektördeki usta bir zanaatkar günde sadece yaklaşık 500 rupi (5 dolar) kazanıyor. Bu durum, halı dokumacıların birçok vasıfsız işçiden bile daha az ödeme aldıklarını gösteriyor.

"Devlet memurluğu gibi görevler herkese uygun değil ve benim çocuğum ya da başkalarının çocukları, kariyerlerini bu iş üzerinden ilerletebilirdi." diyen Ahmed, artık işlerin eskisi gibi olmadığını da ekledi.

BAZI USTALAR BU GELENEĞİ SÜRDÜRMEYE KARARLI

Zanaatkarlar, sayılar ve renkler için eski sembollerin kısaltıldığı talim olarak bilinen bir kağıt şeridine elle yazılmış tasarım kodunu yüksek sesle okuyup iplikleri tek tek düğümleyerek kumaş dokuyorlar.

Halıların boyutuna ve tasarımına bağlı olarak, bir parçanın dokunması bir grup zanaatkarın bir yıla kadar süresini alabiliyor. Ayrıca dokumacılar uluslararası pazarda 20 bin dolara kadar alıcı bulabiliyorlar.

İnce halı dokuma sanatı, 15. yüzyılda Fars gezginler tarafından Himalayalar'daki Keşmir vadisine getirilmiş ve bölgenin son yerel hükümdarı Zeynel Abidin Budşah'ın saltanatı sırasında himaye görmüştü.

Bu el sanatları, Srinagar'da gelişti ve daha sonra Hindistan yönetimindeki Keşmir'in diğer kasaba ve köylerine yayıldı.

İş hacmindeki azalmaya rağmen, bazı dokumacılar bu sevilen geleneği sürdürmeye kararlılar.

50 yıldır halı dokuyan 75 yaşındaki Mushtaq Ahmad, "Yeterli gücüm olduğu sürece ve ömrüm izin verdiği müddetçe bu işi yapmaya devam edeceğim" dedi.

MODERN DOKUMA TEZGAHLARI SEKTÖRÜ CANLANDIRABİLİR Mİ?

Sektör tahminlerine göre, otuz yıl önce yüz binlerce emekçinin çalıştığı bu endüstride güncel olarak yaklaşık 30 bin kişi istihdam ediyor.

Yetkililer, sektörün modernleştirilmesi ve potansiyel yeni çalışanlar için daha çekici hale getirilmesi için çalışmaların sürdürüldüğünü belirtti.

Srinagar'daki Hindistan Halı Teknolojisi Enstitüsü müdürü Zubair Ahmad, "Bu çabaların bir parçası olarak, modern halı tezgahlarını ücretsiz olarak sağlıyoruz" dedi.

Hükümet ayrıca, gerçek kaşmir halılarını ucuz taklitlerden ayırt etmeye yardımcı olan coğrafi işaret etiketlerini de uygulamaya koydu.

Müdür Ahmad, "Amacımız, alıcılar ve satıcılar arasında oluşan güven eksikliğini önlemek için ürünlerin orijinalliğini sağlamak" diyerek açıklamada bulundu.